مریم مرادی (فعال حقوق بشر)
در نگاه اول، وضعیت پناهندگان ایرانی در مالزی اغلب با واژههایی مثل «بیسرنوشتی»، «فقر»، یا «عدم امنیت اقامتی» توصیف میشود. اما یک زاویه کمتر دیدهشده وجود دارد که میتواند عمق این بحران را بهتر نشان دهد. پناهندگان نه فقط در یک وضعیت حقوقی نامشخص، بلکه در یک " تعلیق دیجیتال و هویتی" زندگی میکنند. این وضعیت، ترکیبی از سه لایه است: قانون، هویت، و فناوری
زندگی در فضای بدون حقوق ثابت
مالزی عضو کنوانسیون 1951 پناهندگان نیست و همین موضوع باعث
شده پناهندگان در یک وضعیت نیمه قانونی قرار بگیرند. بر اساس گزارشهای جدید،
دولت مالزی در حال گسترش سیستمهای ثبتنام جدید برای مهاجران و پناهندگان است که
هدف آن کنترل و مدیریت دادهها عنوان شده است، اما نگرانیهایی درباره حریم خصوصی
و آینده حقوقی افراد ایجاد کرده است. در این فضا، پناهنده نه شهروند است، نه مهاجر
قانونی، و نه حتی یک «مهمان موقت» با حقوق روشن. او در یک وضعیت خاکستری زندگی میکند
که در آن، امکان کار رسمی بسیار محدود است، دسترسی به خدمات اجتماعی ناامن و
غیرقطعی است و هر لحظه امکان بازداشت یا انتقال وجود دارد. اما این فقط بخش قانونی
ماجراست.
پناهنده دیجیتال؛ هویتهایی که دیده نمیشوند
یک جنبه جدید و کمتر بحثشده این است که پناهندگان امروز
فقط در دنیای فیزیکی محدود نیستند؛ بلکه در فضای دیجیتال هم در وضعیت تعلیق قرار
دارند. در عمل، بسیاری از پناهندگان ایرانی در مالزی دسترسی پایدار به خدمات بانکی
ندارند. نمیتوانند هویت دیجیتال معتبر ایجاد کنند. برای ثبتنام در پلتفرمها با
محدودیتهای شدید مواجهاند. حتی در برخی موارد از بیم شناسایی، هویت آنلاین خود
را پنهان میکنند.
نتیجه چیست؟
یک نوع «نامرئی شدن دیجیتال» شکل میگیرد؛ انسانهایی که در
جامعه حضور دارند، اما در سیستمهای مدرن ثبت و اعتبارسنجی وجود ندارند.
اقتصاد غیررسمی؛ بقا بدون امنیت
وقتی دسترسی به بازار کار رسمی وجود ندارد، پناهندگان وارد
اقتصاد غیررسمی میشوند. این اقتصاد معمولاً شامل کارهای روزمزد، خدمات غیررسمی یا
شبکههای کوچک حمایتی است. اما مشکل اینجاست:
هیچ قرارداد رسمی وجود ندارد.
هیچ بیمه یا حمایت قانونی نیست.
هر لحظه امکان از دست دادن درآمد وجود دارد.
در نتیجه، زندگی اقتصادی به جای «پیشرفت»، تبدیل به «مدیریت
روزمره بقا» میشود.
فرسایش روانی؛ انتظار بهعنوان سبک زندگی
یکی از مهمترین اما کمتر دیدهشدهترین ابعاد این وضعیت،
فرسایش روانی ناشی از انتظار طولانیمدت است.
پناهنده ایرانی در مالزی معمولاً در وضعیت انتظار است:
انتظار برای ثبتنام
انتظار برای مصاحبه
انتظار برای پاسخ سازمانهای بینالمللی
انتظار برای کشور سوم
این انتظار طولانی، به مرور زمان یک نوع «زندگی تعلیقی» میسازد؛
جایی که فرد نه در گذشته زندگی میکند، نه در آینده، بلکه در یک حالِ بیپایان گیر
افتاده است.
تغییر مهم در سال 2026: تشدید مدیریت و کنترل
در سالهای اخیر، سیاستهای مهاجرتی مالزی به سمت کنترل و
مدیریت سختگیرانهتر حرکت کرده است. برخی گزارشها نشان میدهند که هدف دولت،
افزایش ثبتنام، مدیریت دادهها و کاهش حضور مهاجران غیرقانونی از طریق برنامههای
بازگشت یا اخراج است. این روند، برای پناهندگان ایرانی معنای مهمی دارد:
افزایش فشار برای ثبتنام در سیستمهای جدید
نگرانی درباره استفاده از دادههای شخصی
افزایش ناامنی درباره آینده اقامت
جمعبندی: پناهندگی فقط «مکان» نیست، یک وضعیت چندلایه است.
اگر بخواهیم وضعیت پناهندگان ایرانی در مالزی را دقیقتر
ببینیم، باید از نگاه سنتی «فقر و مهاجرت» عبور کنیم.
واقعیت پیچیدهتر است.
پناهندگی امروز یعنی زندگی در یک سهگانه تعلیق:
تعلیق حقوقی (نبود وضعیت قانونی روشن)
تعلیق اقتصادی (نبود دسترسی پایدار به کار)
تعلیق دیجیتال (نبود هویت رسمی در سیستمهای مدرن)
و شاید مهمتر از همه، تعلیق روانی در انتظار آیندهای که هنوز تعریف نشده است.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر